Üniversitelerde trolcülük öğretimi

Türkiye İstatistik Kurumu’nun Ağustos 2026 verilerine göre, Türkiye’deki işsizlik oranı yüzde 7,8 olarak gerçekleşmiştir. Eurostat verilerine göre ise Euro Bölgesi’ndeki ortalama işsizlik oranı yüzde 6,4 seviyesindedir. 

Günümüzde pek çok Avrupalı şirket, bölgesel ekonomik büyümenin yavaşlaması, yüksek borçlanma maliyetleri ve yapay zekaya ilişkin değerlendirmeler nedeniyle işe alımları yavaşlatmaktadır. Yapay zekanın yakın gelecekte müşteri hizmetleri, grafik tasarım ve çeviri gibi rutin işlerin yanı sıra mimarlık ve patoloji gibi tıp dallarındaki bazı süreçleri de devralacağı öngörülmektedir. 

Bu gelişmeler istihdam piyasası açısından endişe vericidir. Literatürde işsizliğin yarattığı toplumsal ve ekonomik baskıların uluslararası çatışma ve savaş riskini artırdığını savunan güçlü görüşler mevcuttur. Örneğin tarihçi Adam Tooze, The Wages of Destruction (2006) adlı eserinde, 1929 Büyük Buhranı sonrası yükselen kitle işsizliğinin toplumsal düzeni nasıl sarstığını ve nihayetinde II. Dünya Savaşı'na giden süreçte askeri istihdam odaklı bir ekonomi modelini nasıl beslediğini ortaya koymaktadır. 

Öyleyse işsizliği azaltmak için yeni işler düşünülmeli.  

Bu amaçla yola çıktığımızda ve sağa sola bakındığımızda dikkatimizi çekenler arasında P.Pomerantsev’in  Rus trollerinin yüksek kazançlarını anlattığı This Is Not Propaganda: Adventures in the War Against Reality adlı kitabı (2019) dikkatimizi çekiyor. Trolcülüğün sadece Rusya'da değil bir çok yerde getirisi bol bir iş olduğunu anlıyoruz: Mesela Hindistan’da partilerin dijital ekiplerinde görevli binlerce genç, parti politikalarını yaymak, rakip adayların seçilme şanslarını yok etmek için parça başı veya aylık maaşla çalıştırılmaktadır. 

Yapay Zekâ kaynaklarına, “Öyle ise bu işin dersini veren, daha çok trolcü yetiştiren  üniversiteler olsaydı nasıl bir ders programı uygulanırdı?” diye sorduğumda olası bir "Trolcülük Lisans Programı"nın altı yarıyıllık örnek müfredatına ulaştım: 

1. Yarıyıl

TRL101 Sosyal Medya Algoritmaları ve Ağ Mimarisi I : X, TikTok ve Meta algoritmalarının, "Trend Topic" sistemlerinin arka planı. 

TRL 103 Toplumsal Psikoloji ve Kitle İkna Teknikleri : Kalabalıkların yönlendirilmesi, kolektif öfke ve korku mekanizmalarının tetiklenmesi. 

TRL 105 Dijital Okuryazarlık ve Anonimlik : İnternette iz bırakmadan dolaşma, anonimlik protokolleri ve dijital iz temizleme. 

TRL 107 Metin Yazarlığı ve Kışkırtıcı Dil Kullanma I : İlgi çekici ve kutuplaştırıcı manşet / tweet üretme yöntemleri. 

2 .Yarıyıl  

TRL 102 Otomasyon Yazılımları I : Python ile temel bot* yazımı, otomatik beğeni, retweet ve yorum otomasyonları. 

TRL 104 Sosyal Mühendislik ve Phishing (1 Semester): İnsan zafiyetlerini kullanarak bilgi sızdırma, kurgusal senaryo oluşturma. 

TRL 106 Dijital Görsel / Caps / Mem Tasarımı : Hızlı Photoshop ve Yapay Zeka görsel üretim araçlarıyla alaycı ve kışkırtıcı içerik üretimi. 

TRL 108 Metin Yazarlığı ve Provokatif Dil II : Dini, milli ve sosyal hassasiyetler üzerinden duygu sömürüsü ve tartışma kurgulama. 

3. Yarıyıl

TRL 203 Sahte Haber Kurgusu : İnandırıcı yalan haber üretme, kaynak çarpıtma ve sazan sarmalı** bilgi ağları kurma. 

TRL 206 Yapay Zekâ ile Derin Sahtecilik : Yapay Zekâ ile sahte ses, sahte yüz ve videolar üreterek itibar suikastı kurgulama. 

4.Yarıyıl 

TRL 202 Çoklu Hesap Yönetimi II : Gerçek bir insana aitmiş gibi görünen, geçmişi ve paylaşımları olan, bir kenarda zamanı gelince kullanılmak üzere bekletilen sahte sosyal medya hesabı açmak. 

TRL 204 Yapay Çimlenme : Bir fikri sanki tüm halk destekliyormuş gibi yapay bir dip dalgası oluşturma stratejileri. 

TRL 206 Veri Madenciliği ve Hedef Kitle Analizi : Sosyal veriyi inceleyerek saldırılacak hassas hedef grupları ve kırılma noktalarını tespit etme. 

TRL 208 Kriz ve İtibar Zedeleme Yöntemleri : Bir kurumu, rakip siyasetçiyi veya markayı dijital linç mekanizmasıyla etkisiz hale getirme. 

5. Yarıyıl

TRL 303 Bilişim Hukukunun engellerini aşma : Ceza Kanunu, Dezenformasyon Yasası ve sansür mevzuatının etrafından dolanma yolları. 

TRL 305 Saldırgan Kriz Yönetimi : Karşı taraftan gelen trol ve algı operasyonlarını püskürtme, gündemi saptırma. 

6.Yarıyıl 

TRL 302 Seçim Kampanyaları, Siyasi Yönlendirme : Seçim dönemlerinde kararsız seçmenleri kandırma. 

TRL 402 Bitirme Projesi / Saha Stajı : Öğrencinin seçtiği hayali bir kriz senaryosunu (mesela "Yapay bir ekonomik panik veya sahte itibar krizi oluşturma") eksiksiz yönetme raporunun hazırlaması. 

Sonuç: 

Şimdi şaka gibi gelse bile pek uzak olmayan bir gelecekte böyle bir olasılığın gerçekleşmeyeceğini savunmak pek kolay değildir.

* Bot, "robot" kelimesinin kısaltmasıdır ve internette insan davranışlarını taklit eden bir yazılım programıdır. 

*** Özellikle ikinci el araç ve gayrimenkul alım-satımında hem alıcıyı hem de gerçek satıcıyı aynı anda kandırmaya dayanan zincirleme bir dolandırıcılık yöntemidir. Bu terim, adını   Yılmaz Erdoğan'ın yönettiği  Organize İşler: Sazan Sarmalı filminden almıştır ve  emniyet birimlerinde kullanılan bir dolandırıcılık tanımı haline gelmiştir.