Barınakların kapasite sorunu sürüyor ancak bakanlık yıl sonunda ısrarcı: 3,2 milyon köpek nerede, toplananlar ne olacak?

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin 2026 sonuna kadar sokakta yaşayan tüm köpeklerin barınaklara toplanacağı açıklaması tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bakanlığın paylaştığı verilere göre şu ana kadar barınaklara en az 3 milyon 320 bin köpeğin alınmış olması gerekiyor. Mevcut barınakların tamamı boş olsa dahi sokakta yaşamaya devam eden en az 680 bin köpeği alacak barınak bulunmuyor. 2025 yılında hazırlanan hayvan barınakları raporuna göre ülke genelinde sadece 89 bin 451 köpeğin barınabileceği kadar barınak yapıldı. İstanbul Barosu Hayvan Hakları Merkezi avukatlarından Ezgi Koç Ceylan, yasaya işaret ederek sokaktaki köpeklerin toplanması için 31 Aralık 2028'e kadar barınakların tamamlanacağı maddesine dikkat çekti. Buna karşılık, bakanlığın 2026 sonunu işaret ettiğini belirterek, bakanlık ve valiliklerin kanuna aykırı bir karar alamayacağını, bu durumun normlar hiyerarşisine aykırı olduğunu söyledi. 

İçişleri Bakanı Çiftçi: Yılbaşına kadar sokak köpeklerinin hepsi barınaklara alınacak  

Bakan Çiftçi, Güvenli Sokaklar ve Yaşam Hakkını Savunma Derneği (GÜSODER) ile görüşmesinden bir gün sonra yaptığı açıklamada, sokakta yaşayan tüm köpeklerin 2026 sonuna kadar barınaklara toplanacağını duyurdu. Söz konusu görüşme hakkında yaptığı paylaşımda "milletin beklentilerini esas alarak vatandaşların güvenliğini, huzurunu ve kamu düzeninin korunması" vurgusunda bulunan Çiftçi'nin ardından Ankara İl Emniyet Müdürlüğü de 7-8 Temmuz'da yapılacak NATO Zirvesi öncesinde belediyelere yazı göndererek güzergahlar, oteller ve etkinlik alanları çevresindeki köpeklerin toplanması emri verdi. Oysa bakanlık tarafından bilgilendirmede Ankara'da halihazırda sokakta yaşayan köpeklerin yüzde 99'unun toplandığı belirtilmişti. 

NATO Zirvesi öncesi emniyetten belediyelere yazı: Sokak köpeklerinin toplatılması emri verildi  

Çiftçi her ne kadar 2024'te yürürlüğe giren ve kamuoyunda “köpeklere ötanazi düzenlemesi” olarak anılan 7527 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda yapılan değişikliğin ardından bugüne kadar sokakta yaşayan köpeklerin Türkiye genelinde yüzde 83'ünün barınaklara veya doğal yaşam alanlarına alındığını açıklamış olsa da veriler soru işaretlerine yol açtı.  

Yasada yapılan düzenlemeden önce sokakta yaşayan köpek nüfusunun en az 4 milyon olarak tahmin ediliyordu. 4 milyon köpeğin yüzde 83'ü ise 3 milyon 320 bin köpeğe denk geliyor. 2025 yılında barınak sayıları ve kapasitelerini değerlendiren Hayvan Hakları İzleme Komitesi ve Yaşamdan Yana Derneği raporundaki veriler ise sokakta yaşayan en az 4 milyon köpeğe bakım verecek barınağın bulunmadığını ortaya koyuyordu. Raporda, 1111 belediyede toplamda 273 barınak olduğu bilgisi yer alıyor. Rapora göre, arınakların toplam kapasitesi ise sadece 89 bin 451 köpeğe bakım verilebilecek seviyede. Bu nedenle barınağa alındığı öne sürülen 3 milyon 320 bine yakın köpeğin akıbeti sürekli gündeme geldi. Ankara, Niğde, Balıkesir, İzmir, Bursa başta olmak üzere birçok ilden gelen toplu köpek ölümleri görüntüleri de dikkate alındığında hayvanseverler, 3 milyon 230 bini aşkın köpeğin ne olduğu sorusunu sürekli gündeme getirdi.  

Bakan Çiftçi'nin açıkladığı verilere göre ülke genelindeki sokak köpeklerinin yüzde 17'si, yani en az 680 bin köpek, hala sokakta. Mevcut barınakların tamamı boş olsa dahi 680 bin köpeğin, 89 bin 451 kapasiteli barınaklara alınması olanaksız. 

İstanbul Barosu Hayvan Hakları Merkezi avukatlarından Ezgi Koç Ceylan, bakanlık tarafından yapılan yıl sonuna kadar sokaktaki tüm köpeklerin barınaklara toplanacağı açıklaması hakkında yaptığı değerlendirmede şunları söyledi: 

"Yönetmeliğin iptali için açtığımız dava 1 buçuk yıldır bekliyor" 

"Katliam yasası çıktığında da karşı çıktık. Barınaklara toplayarak bu popülasyon sorunu çözülemez çünkü yeterli sayıda barınağınız yok, buna ilişkin olarak bir altyapı çalışmanız yok. Kamuoyuna dediler ki 31 Aralık 2028'e kadar bu barınakları tamamlayacağız ve belediyeler de 2028 sonuna kadar köpekleri toplamak zorunda. Hemen hemen bütün barolar ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi yönetmeliğin iptali için dava açtık. Bu dosya Danıştay 11. Daire'de hala devam ediyor, derdest dosya. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinin üzerinden bir buçuk yıl geçti. 

Köpek düşmanlığı üzerinden beslenenler var. Bir sivil toplum örgütüymüşçesine GÜSODER olarak dernekleştiler. GÜSODER'in kurucuları arasında hayvan üreticisi var. Bu yapıya destek verenlerin bazıları bireysel silahlanma yanlısı, hayvanseverlerin öldürülmesi gerektiğini söyleyenler. Dernek destekçileri olan hesaplar arasında, Distaste gibi, hem cinsiyetçi hem ayrımcı, ırkçı, faşist yapılar ve devletin sosyal devlet olmaktan çıkması gerektiğini savunan neoliberal hesaplar var. Bu hesaplarla köpeklerin barınaklara toplanması düşüncesi güçleniyor. 

"Barınaklar, ölen hayvanların gömülmesi için mezarlık bölgelerinin hemen yanında"  

Peki barınakların durumu ne? Birçoğu barınaktan ziyade doğal yaşam alanı olarak kurgulandı. Örneğin Arnavutköy Belediyesi'nin inşa ettiği alan böyle. Orası özel aracı olmayan kimsenin gidemeyeceği kadar uzak bir mesafede. Ölen hayvanları gömmeleri için mezarlık bölgeleri de hemen yanlarında. Kamudan uzak alanlar buralar ve zaten birçok belediye barınak ziyaretlerini kapattı ya da randevu ile gitmenizi istiyorlar, herhangi bir şeye şahit olma olasılığınız yok. Siyasi parti ayrımı olmadan bütün barınaklarda görüntü almanız yasak. Böyle bir hakları yok ama barınaklara girmeden önce form imzalatıyorlar.   

"Boş alanlar çitlerle çevrilip doğal yaşam alanı ilan ediliyor; hayvanlar açlıktan birbirlerini parçalıyor"  

Kanundaki maddeye göre 31 Aralık 2028'e kadar belediyelerin bu bakım evlerini tamamlayıp köpekleri toplamak ve barınakları hayvan refahına uygun hale getirmek için süreleri var. İçişleri Bakanlığı ve valilikler sürekli şunu yapıyor; 'Mayıs 2026'ya kadar köpekler toplanacak, toplanmazsa suç duyuruları yapılacak.' Oysa kanun 2028 diyor, kanuna aykırı bir karar alınamaz, normlar hiyerarşisine aykırı. Bakanlığın 2026 sonu planının hem hukuki gerçekliği yok hem de şu ana kadar hiçbir ülkede başarıya ulaşmamış yöntemler. Biz de suç duyurusunda bulunuyoruz, davalar açıyoruz bir buçuk, iki yıldır bekleyen hayvanlara kötü muamele dosyaları var. Kamu görevlileri hakkında soruşturma başlatılmıyor. Süreç çok uzun. 

"Muhalif belediyelere baskı uygulanıyor" 

Henüz açılmamış, sadece projesi onaylanmış doğal yaşam alanları var. Boş buldukları alanları çitlerle çevirip 'Burası doğal yaşam alanı' diyorlar, orada hayvanlar açlıktan ve bakımsızlıktan birbirlerini parçalıyor. İçişleri Bakanı 'Aralık 2026'ya kadar bu iş bitecek' dese bile kanun 2028 diyor. Sürekli baskı kurmaya çalışıyorlar ve bunu kendilerine muhalif gördükleri belediyeler üzerinden yapıyorlar. 

Toplanmalar hızlansın diye bunun nasıl yapılacağını bilmeyen belediye personelleri aşırı anesteziden köpeklerin ölümüne neden oluyor. Anesteziden ölmeyen köpekler de araçlarda üst üste yığılıyor, köpekler kendilerine gelse dahi panik ve havasızlıktan boğularak ölüyor toplandıkları araçlarda. 

"Bakanlık yaptırım uygulamadığı için köpek sayısı yine artacak" 

Köpek ticaretinin yapıldığı, köpeklerin dövüştürüldüğü bir lig var Türkiye'de. Bakanlık bu konuda yaptırım uygulamadığı için köpek sayısı yine artacak. Bütün köpeklerin toplanması imkânsız çünkü hala köpek üretimine ve dövüştürülmesine izin veriliyor; bakanlığın hala bu konuda bir politikası yok. Olan, bizim yıllardır mahallemizde bir arada yaşadığımız, isimler koyduğumuz köpeklere oldu.  

"Anadolu'da kurt, çakal ve tilki popülasyonu şehirlere inecek" 

Büyükşehirlerde kısırlaştırma var ama Anadolu'da kısırlaştırma zaten yok, ilçe müdürlükleri bu konuda çalışmıyor. Sokakta bizlerle yaşayan, bariyer olan köpekler toplandığı için insana daha yabancı köpekler beslenmek için sokaklara inecek yani yaban hayatı sokaklara çağrılmış olacak ve aradaki o bariyer yıkılarak Anadolu'da kurt, çakal ve tilki popülasyonu şehirlere inecek. Onları toplayıp aşılama ve kısırlaştırma uygulaması da yapamazsınız. Mesele hayvanseverlerin üzülmesi değil, ekolojik dengenin bozulması."

Türkiye'nin ilk trans DJ'i Ece Devrim: Bir gün herkese sıra gelir